Health

ဗုိက္မွာစူးေအာင့္တဲ့ နာက်င္မႈမ်ိဳးရွိရင္ မေပ့ါဆပဲ စစ္ေဆးၾကည့္သင့္တဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ိဳးအေၾကာင္းအရင္းကို ေဖာ္ၿပလိုက္ပါတယ္….

Zawgyi Font :

ဗုိက္ထဲမွာ စူးေအာင့္နာက်င္တဲ့အခါ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ေဆးခန္းျပဖုိ႔ မစဥ္းစားဘဲ၊ ေလထုိးေလေအာင္ ေပ်ာက္ေဆးေလာက္ ဝယ္ေသာက္လုိက္ သက္သာသြားမယ္လုိ႔ အထင္ရွိၾကပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ကလည္း နီးစပ္ရာ ေဆးခန္းျပၿပီး ဆရာဝန္ ညႊန္ညားတဲ့ေဆးေလး အပတ္လည္ေအာင္ ေသာက္လုိက္တာနဲ႔ အုိေကၿပီလုိ႔ ေတြးတတ္ၾကပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ခႏၶာကိုယ္အတြင္းပုိင္း ျပႆနာေတြဟာ သာမန္အားျဖင့္ ရမ္းဆဆုံးျဖတ္လုိ႔ မရပါဘူး။ ဗုိက္ေအာင့္ဗုိက္နာတယ္ဆုိတာ ေလထုိးေလေအာင့္ေၾကာင့္ မဟုတ္ဘူးဆုိရင္ တစ္ျခား အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ အေျခအေနေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ သည္းေျခမွာ ေက်ာက္တည္ျခင္း အေျခအေနေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ (၂၀၁၅)ခုႏွစ္တုန္းက တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ အသက္(၇၀)ေက်ာ္ အဖုိးအုိတစ္ေယာက္ရဲ႕ ဗုိက္ထဲကေန ဖရဲသီးအရြယ္အစားရွိတဲ့ သည္းေျခေက်ာက္ႀကီးကို ဖယ္ရွားခဲ့ရပါတယ္။ အဖုိးဟာ ဒီမတုိင္ခင္မွာ သာမန္ဗုိက္ေအာင့္ဗုိက္နာတာမ်ိဳးေလာက္ ထင္ခဲ့ၿပီး၊ အမႈမဲ့အမွတ္မဲ့ေနခဲ့တာပါ။ ခြဲထုတ္လုိက္တဲ့ သည္းေျခေက်ာက္ေတြက (၁.၂)ကီလုိဂရမ္အထိ အေလးခ်ိန္ရွိၿပီး၊ (၁၄)စင္တီမီတာ ရွည္ပါသတဲ့။

သည္းေျခေက်ာက္ဆုိသည္မွာ ဆီးေက်ာက္နဲ႔ မတူညီပါဘူး။ သည္းေျခေက်ာက္ဆုိတာ သည္းေျခအိတ္ထဲမွာ ျဖစ္တတ္တာပါ။ သည္းေျခအိတ္ဟာ သစ္ေတာ္သီးပုံစံျဖစ္ၿပီး၊ အသည္းေအာက္မွာ ကပ္လွ်ပ္တည္ရွိပါတယ္။ အသည္းရဲ႕လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကုိ တစ္ဖက္တစ္လမ္းက ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္ေပးပါတယ္။

သည္းေျခရဲ႕လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကေတာ့ အသည္းကေန ထုတ္လႊတ္လုိက္တဲ့ ဝါစိမ္းေရာင္အရည္ေတြကို အႏွစ္က်ေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးၿပီး သည္းေျခအရည္ကို သုိေလွာင္ေပးပါတယ္။ အသည္းက ပုိ႔လႊတ္လုိက္တဲ့အရာေတြမွာ မေျခဖ်က္ႏုိင္တဲ့ အမာအႏွစ္ေတြ ပါလာတဲ့အခါ သည္းေျခထဲမွာ အဲဒီအရာေတြက ေက်ာက္အျဖစ္ အသြင္းေျပာင္းသြားပါေတာ့တယ္။ အရြယ္အစားအားျဖင့္ သဲမႈန္ေတြေလာက္ကေန ေက်ာက္စရစ္ခဲ အရြယ္အစားေလာက္ထိ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

အစကေတာ့ လူကုိ သည္းေျခေက်ာက္က ဒုကၡမေပးေပမယ့္ တစ္ျဖည္းျဖည္းမ်ားလာၿပီဆုိရင္ ဆုိးရြားတဲ့ ဗုိက္ေအာင့္၊ ရင္ဘတ္ေအာင့္ ေဝဒနာေတြခံစားရၿပီး၊ ေနာက္ဆုံး အသက္ကုိေတာင္ ေသေစႏုိင္ပါတယ္။ သည္းေျခေက်ာက္အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာအခ်ိဳ႕ကုိ ေဖာ္ျပေပးလုိက္ပါတယ္။

သည္းေျခေက်ာက္ရဲ႕ ထိခုိက္ႏုိင္မႈအႏၱရာယ္

လူ(၁၀၀)မွာ တစ္ေယာက္ႏႈန္း သည္းေျခေက်ာက္တည္ႏုိင္ပါတယ္။ သည္းေျခေက်ာက္လူနာကုိ 4Fs လုိ႔ ေဖာ္ျပေလ့ရွိၿပီး၊ အမ်ားအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ အသက္(၄၀)ေက်ာ္မွ ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။  အဆီအဆိမ့္ အစားမ်ားသူေတြ၊ မိသားစုဝင္ထဲမွာ သည္းေျခေက်ာက္ေရာဂါ တည္သည္ေတြလည္း မ်ိဳး႐ုိးလုိက္ေလ့ရွိပါတယ္။

ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ ဆည္းခ်ိဳေသြးခ်ိဳေရာဂါမ်ိဳးနဲ႔ ဆင္တူၿပီး၊ အသည္း၊ သုိက္ရြိဳက္နဲ႔ Thalassemia လုိ ေသြးပုိင္းဆုိင္ရာ ကေမာက္ကမျဖစ္မႈေတြ ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါကေတာ့ တစ္ဦးခ်င္းျဖစ္တဲ့ပုံစံကေတာ့ တူခ်င္မွ တူမွာပါ။ ဒီေတာ့ ဘယ္နည္းနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ အဆီအဆိမ့္ အစားအစာေတြ ေရွာင္ဖုိ႔ လုိပါတယ္။ အလွ်င္အျမန္ဝိတ္ခ်လုိက္ျခင္းကလည္း သည္းေျခရဲ႕လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို သန္႔ရွင္းမႈေတြ ျဖစ္ေစတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

သည္းေျခေက်ာက္တည္မႈ ရွိ၊ မရွိ ဘယ္လုိသိႏုိင္မလဲ

ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့ ေရာဂါလကၡဏာမျပဘဲ၊ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ျခားေရာဂါတစ္ခ်ိဳ႕နဲ႔ ထင္ေယာင္ထင္မွားျဖစ္ၿပီး၊ သည္းေျခေက်ာက္တည္ျခင္း ရွိမရွိဆုိတာ အျမင္အားျဖင့္ မသိႏုိင္ပါဘူး။ အာထရာေဆာင္း ႐ုိက္ၾကည့္မွ အဆင္ေျပတာမ်ိဳးပါ။ တစ္ခါတေလ ေစာေစာကေျပာသလုိ၊ ေလထုိးေလေအာင့္ ျဖစ္သလုိလုိ၊ အစားအစာ အမ်ားႀကီးစားၿပီး ဗုိက္အင့္သလုိုလုိ ပုံစံမ်ိဳးနဲ႔လည္း ဆင္တတ္ပါတယ္။ ဓာတ္မွန္တုိ႔ အာထရာေဆာင္းတုိ႔ ႐ုိက္ၾကည့္မွ သိႏုိင္တာမ်ိဳးပါ။

ဘယ္လုိကာကြယ္မလဲ

ေသြးထဲမွာ ကုိလက္စထေရာမျမင့္မားေအာင္ ကာကြယ္ဖုိ႔ အထူးလုိပါတယ္။ အဆီဓာတ္ျမင့္မားတဲ့ အစားအစာေတြဟာ ေသြးကို အထူးအေနွာက္အယွက္ေပးၿပီး၊ သည္းေျခမွာပါဝင္တဲ့ ကိုလက္စထေရာနဲ႔ ဖက္တီအက္စစ္မွ်ေျခကို ကေမာက္ကမျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစားဆင္ျခင္ရင္ ဒီလုိ ေရာဂါမ်ိဳး ျဖစ္ခဲပါတယ္။ ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း၊ ေအာ့အန္ျခင္း၊ ဝမ္းဗုိက္ပုိင္း ခဏခဏ နာက်င္ျခင္းဟာ ဒီေရာဂါေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

ေကာ္ဖီေသာက္ျခင္းက သည္းေျခေက်ာက္တည္မႈကို ကာကြယ္ေပးႏုိင္တယ္လုိ႔ သိရၿပီး၊ တကယ့္ ေကာ္ဖီစစ္စစ္ကို တစ္ရက္ကုိ တစ္ခြက္ေလာက္ေတာ့ ေသာက္ေပးသင့္တယ္လုိ႔ အႀကံေပးၾကပါတယ္။ ေကာ္ဖီက ေက်ာက္ကပ္ရဲ႕လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို အကူအညီေပးၿပီး သည္းေျခအရည္ကိုလည္း သန္႔ရွင္းစင္ၾကယ္ေစတယ္လုိ႔ သိရပါတယ္။

Source :  nhsinform.scot

Photo : freepik

Unicode Font :

ဗိုကျထဲမှာ စူးအောငျ့နာကငြျတဲ့အခါ တောျတောျမြားမြားကတော့ ဆေးခနျးပွဖို့ မစဉျးစားဘဲ၊ လထေိုးလအေောငျ ပြောကျဆေးလောကျ ဝယျသောကျလိုကျ သကျသာသှားမယျလို့ အထငျရှိကွပါတယျ။ တစျခြို့ကလညျး နီးစပျရာ ဆေးခနျးပွပွီး ဆရာဝနျ ညှှနျညားတဲ့ဆေးလေး အပတျလညျအောငျ သောကျလိုကျတာနဲ့ အိုကပွေီလို့ တှေးတတျကွပါတယျ။

တကယျတော့ ခန်ဓာကိုယျအတှငျးပိုငျး ပွဿနာတှဟော သာမနျအားဖွငျ့ ရမျးဆဆုံးဖွတျလို့ မရပါဘူး။ ဗိုကျအောငျ့ဗိုကျနာတယျဆိုတာ လထေိုးလအေောငျ့ကွောငျ့ မဟုတျဘူးဆိုရငျ တစျခွား အန်တရာယျရှိတဲ့ အခွအေနကွေောငျ့ ဖွစျနိုငျပါတယျ။ အထူးသဖွငျ့ သညျးခွမှော ကြောကျတညျခွငျး အခွအေနကွေောငျ့လညျး ဖွစျနိုငျပါတယျ။

လှနျခဲ့တဲ့ (၂၀၁၅)ခုနှစျတုနျးက တရုတျနိုငျငံမှာ အသကျ(၇၀)ကြောျ အဖိုးအိုတစျယောကျရဲ့ ဗိုကျထဲကနေ ဖရဲသီးအရှယျအစားရှိတဲ့ သညျးခွကြေောကျကွီးကို ဖယျရှားခဲ့ရပါတယျ။ အဖိုးဟာ ဒီမတိုငျခငျမှာ သာမနျဗိုကျအောငျ့ဗိုကျနာတာမြိုးလောကျ ထငျခဲ့ပွီး၊ အမှုမဲ့အမှတျမဲ့နခေဲ့တာပါ။ ခှဲထုတျလိုကျတဲ့ သညျးခွကြေောကျတှကေ (၁.၂)ကီလိုဂရမျအထိ အလေးခြိနျရှိပွီး၊ (၁၄)စငျတီမီတာ ရှညျပါသတဲ့။

သညျးခွကြေောကျဆိုသညျမှာ ဆီးကြောကျနဲ့ မတူညီပါဘူး။ သညျးခွကြေောကျဆိုတာ သညျးခွအေိတျထဲမှာ ဖွစျတတျတာပါ။ သညျးခွအေိတျဟာ သစျတောျသီးပုံစံဖွစျပွီး၊ အသညျးအောကျမှာ ကပျလြှပျတညျရှိပါတယျ။ အသညျးရဲ့လုပျငနျးဆောငျတာတှကေို တစျဖကျတစျလမျးက ပူးတှဲလုပျဆောငျပေးပါတယျ။

သညျးခွရေဲ့လုပျငနျးဆောငျတာတှကေတော့ အသညျးကနေ ထုတျလှှတျလိုကျတဲ့ ဝါစိမျးရောငျအရညျတှကေို အနှစျကအြောငျ ပွုလုပျပေးပွီး သညျးခွအေရညျကို သိုလှောငျပေးပါတယျ။ အသညျးက ပို့လှှတျလိုကျတဲ့အရာတှမှော မခွဖေကြျနိုငျတဲ့ အမာအနှစျတှေ ပါလာတဲ့အခါ သညျးခွထေဲမှာ အဲဒီအရာတှကေ ကြောကျအဖွစျ အသှငျးပွောငျးသှားပါတော့တယျ။ အရှယျအစားအားဖွငျ့ သဲမှုနျတှလေောကျကနေ ကြောကျစရစျခဲ အရှယျအစားလောကျထိ ဖွစျတတျပါတယျ။

အစကတော့ လူကို သညျးခွကြေောကျက ဒုက်ခမပေးပမေယျ့ တစျဖွညျးဖွညျးမြားလာပွီဆိုရငျ ဆိုးရှားတဲ့ ဗိုကျအောငျ့၊ ရငျဘတျအောငျ့ ဝဒေနာတှခေံစားရပွီး၊ နောကျဆုံး အသကျကိုတောငျ သစေနေိုငျပါတယျ။ သညျးခွကြေောကျအကွောငျး သိကောငျးစရာအခြို့ကို ဖောျပွပေးလိုကျပါတယျ။

သညျးခွကြေောကျရဲ့ ထိခိုကျနိုငျမှုအန်တရာယျ

လူ(၁၀၀)မှာ တစျယောကျနှုနျး သညျးခွကြေောကျတညျနိုငျပါတယျ။ သညျးခွကြေောကျလူနာကို 4Fs လို့ ဖောျပွလေ့ရှိပွီး၊ အမြားအားဖွငျ့ အမြိုးသမီးတှမှော အသကျ(၄၀)ကြောျမှ ဖွစျလေ့ရှိပါတယျ။  အဆီအဆိမျ့ အစားမြားသူတှေ၊ မိသားစုဝငျထဲမှာ သညျးခွကြေောကျရောဂါ တညျသညျတှလေညျး မြိုးရိုးလိုကျလေ့ရှိပါတယျ။

ရောဂါလက်ခဏာတှကေတော့ ဆညျးခြိုသှေးခြိုရောဂါမြိုးနဲ့ ဆငျတူပွီး၊ အသညျး၊ သိုကျရှိုကျနဲ့ Thalassemia လို သှေးပိုငျးဆိုငျရာ ကမောကျကမဖွစျမှုတှေ ဖွစျလေ့ရှိပါတယျ။ ဒါကတော့ တစျဦးခငြျးဖွစျတဲ့ပုံစံကတော့ တူခငြျမှ တူမှာပါ။ ဒီတော့ ဘယျနညျးနဲ့ဖွစျဖွစျ အဆီအဆိမျ့ အစားအစာတှေ ရှောငျဖို့ လိုပါတယျ။ အလြှငျအမွနျဝိတျခလြိုကျခွငျးကလညျး သညျးခွရေဲ့လုပျငနျးဆောငျတာတှကေို သနျ့ရှငျးမှုတှေ ဖွစျစတေယျလို့ သိရပါတယျ။

သညျးခွကြေောကျတညျမှု ရှိ၊ မရှိ ဘယျလိုသိနိုငျမလဲ

တောျတောျမြားမြားကတော့ ရောဂါလက်ခဏာမပွဘဲ၊ ဒါမှမဟုတျ တစျခွားရောဂါတစျခြို့နဲ့ ထငျယောငျထငျမှားဖွစျပွီး၊ သညျးခွကြေောကျတညျခွငျး ရှိမရှိဆိုတာ အမွငျအားဖွငျ့ မသိနိုငျပါဘူး။ အာထရာဆောငျး ရိုကျကွညျ့မှ အဆငျပွတောမြိုးပါ။ တစျခါတလေ စောစောကပွောသလို၊ လထေိုးလအေောငျ့ ဖွစျသလိုလို၊ အစားအစာ အမြားကွီးစားပွီး ဗိုကျအငျ့သလိုုလို ပုံစံမြိုးနဲ့လညျး ဆငျတတျပါတယျ။ ဓာတျမှနျတို့ အာထရာဆောငျးတို့ ရိုကျကွညျ့မှ သိနိုငျတာမြိုးပါ။

ဘယျလိုကာကှယျမလဲ

သှေးထဲမှာ ကိုလကျစထရောမမွငျ့မားအောငျ ကာကှယျဖို့ အထူးလိုပါတယျ။ အဆီဓာတျမွငျ့မားတဲ့ အစားအစာတှဟော သှေးကို အထူးအနှောကျအယှကျပေးပွီး၊ သညျးခွမှောပါဝငျတဲ့ ကိုလကျစထရောနဲ့ ဖကျတီအကျစစျမြှခွကေို ကမောကျကမဖွစျစပေါတယျ။ ဒါကွောငျ့ အစားဆငျခွငျရငျ ဒီလို ရောဂါမြိုး ဖွစျခဲပါတယျ။ ရငျဘတျအောငျ့ခွငျး၊ အော့အနျခွငျး၊ ဝမျးဗိုကျပိုငျး ခဏခဏ နာကငြျခွငျးဟာ ဒီရောဂါကွောငျ့ ဖွစျနိုငျပါတယျ။

ကောျဖီသောကျခွငျးက သညျးခွကြေောကျတညျမှုကို ကာကှယျပေးနိုငျတယျလို့ သိရပွီး၊ တကယျ့ ကောျဖီစစျစစျကို တစျရကျကို တစျခှကျလောကျတော့ သောကျပေးသငျ့တယျလို့ အကွံပေးကွပါတယျ။ ကောျဖီက ကြောကျကပျရဲ့လုပျငနျးဆောငျတာတှကေို အကူအညီပေးပွီး သညျးခွအေရညျကိုလညျး သနျ့ရှငျးစငျကွယျစတေယျလို့ သိရပါတယျ။

Source :  nhsinform.scot

Photo : freepik

 

Comment here