Knowledge

လစဥ္သံုးပစၥည္းေၾကာင့္ ပိုးဝင္ၿပီး ဒုကၡႀကံဳခဲ့ရတဲ့ ေမာ္ဒယ္မေလးတစ္ေယာက္အေၾကာင္းကို မိန္းကေလးတိုင္းအတြက္ မွ်ေဝလိုက္ပါတယ္……

<<< Zawgyi ၿဖင့္ဖတ္ရန္ >>>

အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ လစဥ္ဓမၼတာျပႆနာကို ရင္ဆိုင္ၾကံဳေတြ႕ေနရတတ္ပါတယ္။ က်န္းမေရးအရေရာ လူမႈေနထုိင္မႈပံုစံတစ္ခုအေနနဲ႔ေရာ ဓမၼတာလာစဥ္မွာ pad, tampon, menstrual cup တို႔လို ေလစဥ္သံုးပစၥည္းေပါင္းမ်ားစြာကို အေျခအေနေပါင္းစံုမွာ လြယ္ကူအဆင္ေျပေစဖို႕အတြက္ ေရြးခ်ယ္စရာအမ်ားႀကီးရွိလို႕ေနပါၿပီ။ အရင္တုန္းကေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ကပ္ခြာနဲ႔အတြင္းခံမွာ ကပ္ရတဲ့ pad ေတြကိုသာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ အသံုးျပဳခဲ့ၾကေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ပိုမိုလြယ္ကူၿပီး ေပါ့ပါးတဲ့ ဂြမ္းတံပံုစံေလးနဲ႔ tampon ေတြကို ေျပာင္းကာ သံုးလာခဲ့ၾကပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးတုိင္းလိုလို အသံုးျပဳေနၾကတဲ့ tampon ဟာ pad ေတြထက္ပိုၿပီး ေလေဝင္ေလထြက္ေကာင္းၿပီး ေပါ့ပါးတယ္ဆိုတာ မွန္ေပမယ့္လည္း အေယာက္ ၁၀၀ မွာ ၁ ေယာက္ေတာင္ မျဖစ္ႏိုင္တဲ့ကံဆိုးမႈကိုေတာ့ ဒီေမာ္ဒယ္အမ်ိဳးသမီးခံစားခဲ့ရပါတယ္။ သူမနာမည္ကေတာ့ Lauren Wasser ျဖစ္ၿပီး သူမရဲ႕ကိုယ္ေတြ႕ဇာတ္လမ္းတစ္ပုဒ္ကို အမ်ိဳးသမီးတို႔အတြက္ က်န္းမာေရးဗဟုသုတရေစဖို႔ Fabiosa က မွ်ေဝထားတာေလးကို ျပန္လည္ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

၂၀၁၂ ခုႏွစ္္တုန္းက Lauren ဟာ အသက္ ၃၁ ႏွစ္အရြယ္ ဖ်တ္ဖ်တ္လတ္လတ္ ထက္ထက္ျမက္ျမက္နဲ႔ ေမာ္ဒယ္အျဖစ္လုပ္ကိုင္ကာ အသက္ေမြးဝမ္းေက်ာင္းျပဳေနခဲ့ပါတယ္။ ေပါ့ေပါ့ပါးပါးနဲ႔ အျမဲတမ္းလိုလိုအလုပ္ေတြလုပ္ေနရတဲ့သူျဖစ္တာေၾကာင့္ ဓမၼတာလာစဥ္တုိင္း ပူေလာင္ၿပီး သက္ေတာင့္သက္သာမရွိတဲ့ ခံစားခ်က္မ်ိဳး ခံစားရေစတဲ့ pad အစား tampon ကိုသာ အေပ်ိဳေဖာ္ဝင္ခါစကတည္းက အသံုးျပဳလာခဲ့သူတစ္ေယာက္ပါ။ တစ္သက္လံုးလိုလို သံုးလာခဲ့လို႔လည္း ဘာမွ ဆိုးဆိုးရြားရြားျဖစ္မယ္လို႔ ႀကိဳတင္ေတြးမထားခဲ့မိပါဘူး။

အဲဒီႏွစ္က Lauren ဟာ ထံုးစံအတုိင္း လစဥ္ျပႆနာကို tampon နဲ႔ ေျဖရွင္းခဲ့အၿပီး မေမွ်ာ္လင့္ဘဲနဲ႔ အဖ်ားဝင္ခဲ့ပါတယ္။ ဖ်ားၿပီး ကိုယ္လက္ေတြမအီမသာျဖစ္လာတဲ့အတြက္ ရိုးရိုးတုတ္ေကြးဝင္တယ္ဘဲ ထင္ၿပီး နီးစပ္ရာေဆးခန္းမွာ တုတ္ေကြးနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ေဆးကို အလြယ္တကူ ဝယ္ေသာက္ခဲ့ေပမယ့္ ေနာက္တစ္ေန႕မွာ ပိုဆိုးရြားလာတဲ့အတြက္ ေဆးရံုခ်က္ခ်င္းတင္လိုက္ခဲ့ရတဲ့အထိ ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။

ဆရာဝန္ေတြကေတာ့ Lauren ဟာ TSS (Toxic Shock Syndorme) လို႔ေခၚတဲ့ အဆိပ္သင့္ေဝဒနာကို ခံစားေနရတာျဖစ္ၿပီး TSS ဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာဆို tampon ေၾကာင့္ျဖစ္တတ္ၾကတယ္လို႔ ေဆးပညာေတြမွာ ေဖာ္ျပထားခဲ့တာပါ။ Tampon ကို သတ္မွတ္ခ်ိန္ထက္ အရမ္းကိုအခ်ိန္အၾကာႀကီး အသစ္မလဲဘဲ ဒီအတုိင္း ထားတာမ်ိဳးတို႔၊ tampon အသံုးျပဳစဥ္ သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္းမဟုတ္တဲ့အတြက္ ပိုးဝင္ၿပီး အဲဒီဘတ္တီးရီးယားေတြကေနတစ္ဆင့္ TSS ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။

TSS ရဲ႕ လကၡဏာေတြကေတာ့ ဖ်ားျခင္း၊ အသားမွာ အနီကြက္ေတြထျခင္း၊ အေရခြံေတြကြာျခင္း၊ ေသြးဖိအားနည္းျခင္းတို႕ျဖစ္တတ္ၿပီး တစ္ႏွစ္မွာ အေယာက္ ၁ သိန္းမွာမွ ၃ ေယာက္သာ ကမၻာမွာ ျဖစ္ပြားတတ္တာပါ။ သုိ႕ေပမယ့္လည္း ျဖစ္ပြားတဲ့ ဘတ္တီးရီးယား အမ်ိဳးအစားအလိုက္ staphylococcal ဆိုရင္ေတာ့ ေသဆံုးႏုိင္ေခ်ဟာ ၅၀% အထိ ရွိေနၿပီး staphylococcal ဆိုရင္ေတာ့ ၅% သာ ရွိပါတယ္။ TSS ရဲ႕လကၡဏာေတြလို႔ စိတ္ထဲမွာ ထင္မိတာနဲ႔ နီးစပ္ရာေဆးခန္းမဟုတ္ဘဲ တကယ္သိကၽြမ္းတဲ့ သားဖြားမီးယက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ႀကီးေတြနဲ႕ အျမန္ဆံုးသြားေရာက္တုိုင္ပင္ေဆြးေႏြးသင့္ၿပီး ကုသမႈကို ခ်က္ခ်င္းခံယူဖို႕သိပ္ကိုအေရးႀကီးပါတယ္။

အေပၚမွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့အတိုင္း tampon အသံုးျပဳတဲ့ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေတြမွာ အျဖစ္မ်ားေပမယ့္လို႔ အသက္အရြယ္မေရြး၊ က်ား မ မေရြးမွာလည္း အခန္႔မသင့္ရင္ ရွားရွားပါးပါးျဖစ္ပြားတတ္တဲ့ အမ်ိဳးအစားတစ္ခုပါ။ TSS ကို ျဖစ္ပြားေစတဲ့ အျေခခံဘတ္တီးရီးယားေတြဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔လိုပံုမွန္လူေတြရဲ႕ ႏွာေခါင္းနဲ႔အာေခါင္ဆက္ေနတဲ့ေနရာတို႔၊ ပါးစပ္ထဲနဲ႔ အေရျပားေတြမွာ ရွိေနတတ္ၿပီး သာမန္အခ်ိန္မ်ိဳးေတြမွာေတာ့ လူကိုဒုကၡမေပးတတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့လည္း ကိုယ္ခႏၶာအတြင္းပိုင္းကို ေရာက္သြားတာ နက္သထက္နက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ ခႏၶာကိုယ္အတြက္ အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစတဲ့့ ဓာတ္တစ္မ်ိဳးကို ထုတ္လႊင့္လိုက္တာေၾကာင့္ TSS ျဖစ္လာတတ္တာပါ။

TSS ဟာ တစ္ခါျဖစ္ၿပီးရင္ အရွင္းေပ်ာက္တဲ့ေရာဂါမ်ိဳးမဟုတ္ပါဘူး။ Lauren တစ္ေယာက္ကေတာ့ အသက္ေဘးကေန သီသီေလးလြတ္သြားခဲ့ေပမယ့္လို႔ သူမရဲ႕ခႏၶာကိုယ္ေအာက္ပို္င္းကေတာ့ ပိုးဝင္သြားၿပီး တစ္ရွဴးေတြေသသြားတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ အသက္အႏၱရာယ္အေရးကို ေရွးရႈကာ ၂၀၁၈ ခုႏွစ္ေလာက္တုန္းက ျဖတ္ေတာက္ပစ္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း Lauren ဟာ လဲက်ရင္ျပန္ထ အရံႈးမေပးဘူးဆိုတဲ့ စိတ္ဓာတ္ေၾကာင့္ အရင္တုန္းက Lauren Wasser ထက္ေတာင္ ပိုၿပီး ၾကံ႕ခိုင္တဲ့အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္ ျဖစ္လို႔ေနခဲ့ပါၿပီ။

အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ သူမဟာ ကမၻာေပၚမွာရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးထုႀကီးကို TSS ေၾကာင္း သတိေပးတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႔ tampon ကို စနစ္တက်အသံုးျပဳဖို႔ နည္းေပးလမ္းျပအဖြဲ႕ေတြမွာ တက္တက္ၾကြၾကြပါဝင္လႈပ္ရွားေနၿပီး ယခုႏွစ္ ၂၀၁၉ ႏိုဝင္ဘာလမွာ က်င္းပမယ့္ နယူးေယာက္မာရသြန္မွာလည္း ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ဦးမယ္လို႔ သိရပါတယ္။ သူမရဲ႕ Instagram မွာဆိုရင္လည္း ေန႕စဥ္လႈပ္ရွားမႈေတြ၊ ေလ့က်င့္ခန္းေတြနဲ႔ အလွဓာတ္ပံုေတြကို စိတ္ဓာတ္ျမွင့္တင္ေရးစာေလးေတြနဲ႔ကတြ မွ်ေဝေလ့ရွိေနပါတယ္။

ဒါဟာ ုtampon ကို အသံုးမျပဳဖို႕အတြက္ တိုက္တြန္းတာမဟုတ္ပါဘူး။ မိန္းကေလးတုိင္းအတြက္ tampon ဟာ အသံုးျပဳဖို႔ သင့္ေလ်ာ္တာေၾကာင့္ စုတ္အားေကာင္းၿပီး စိတ္ခ်ရတဲ့ tampon အမ်ိဳးအစားကိုသာ ေရြးခ်ယ္ၿပီး သတ္မွတ္အခ်ိန္ထက္ ပိုၾကာၾကာထားျခင္းတို႕ကို ေရွာင္က်ဥ္ကာ မၾကာခဏလဲလွယ္ေပးသင့္တယ္ဆိုတာေလးပဲ သတိထားလုပ္ေပးရင္ ရပါၿပီ။

<<< Unicode ဖွငျ့ဖတျရနျ >>>

အမြိုးသမီးတှဟော လစဉျဓမ်မတာပွဿနာကို ရငျဆိုငျကွုံတှေ့နရေတတျပါတယျ။ ကနြျးမရေးအရရော လူမှုနထေိုငျမှုပုံစံတစျခုအနနေဲ့ရော ဓမ်မတာလာစဉျမှာ pad, tampon, menstrual cup တို့လို လစေဉျသုံးပစ်စညျးပေါငျးမြားစှာကို အခွအေနပေေါငျးစုံမှာ လှယျကူအဆငျပွစေဖေို့အတှကျ ရှေးခယြျစရာအမြားကွီးရှိလို့နပေါပွီ။ အရငျတုနျးကတော့ နိုငျငံတောျတောျမြားမြားမှာ ကပျခှာနဲ့အတှငျးခံမှာ ကပျရတဲ့ pad တှကေိုသာ တှငျတှငျကယြျကယြျ အသုံးပွုခဲ့ကွပမေယျ့ နောကျပိုငျးမှာတော့ ပိုမိုလှယျကူပွီး ပေါ့ပါးတဲ့ ဂှမျးတံပုံစံလေးနဲ့ tampon တှကေို ပွောငျးကာ သုံးလာခဲ့ကွပါတယျ။

အမြိုးသမီးတိုငျးလိုလို အသုံးပွုနကွေတဲ့ tampon ဟာ pad တှထေကျပိုပွီး လဝေငျေလထှေကျကောငျးပွီး ပေါ့ပါးတယျဆိုတာ မှနျပမေယျ့လညျး အယောကျ ၁၀၀ မှာ ၁ ယောကျတောငျ မဖွစျနိုငျတဲ့ကံဆိုးမှုကိုတော့ ဒီမောျဒယျအမြိုးသမီးခံစားခဲ့ရပါတယျ။ သူမနာမညျကတော့ Lauren Wasser ဖွစျပွီး သူမရဲ့ကိုယျတှေ့ဇာတျလမျးတစျပုဒျကို အမြိုးသမီးတို့အတှကျ ကနြျးမာရေးဗဟုသုတရစဖေို့ Fabiosa က မြှဝထေားတာလေးကို ပွနျလညျဖောျပွပေးလိုကျပါတယျ။

၂၀၁၂ ခုနှစျျတုနျးက Lauren ဟာ အသကျ ၃၁ နှစျအရှယျ ဖတြျဖတြျလတျလတျ ထကျထကျမွကျမွကျနဲ့ မောျဒယျအဖွစျလုပျကိုငျကာ အသကျမှေးဝမျးကြောငျးပွုနခေဲ့ပါတယျ။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ အမွဲတမျးလိုလိုအလုပျတှလေုပျနရေတဲ့သူဖွစျတာကွောငျ့ ဓမ်မတာလာစဉျတိုငျး ပူလောငျပွီး သကျတောငျ့သကျသာမရှိတဲ့ ခံစားခကြျမြိုး ခံစားရစတေဲ့ pad အစား tampon ကိုသာ အပြေိုဖောျဝငျခါစကတညျးက အသုံးပွုလာခဲ့သူတစျယောကျပါ။ တစျသကျလုံးလိုလို သုံးလာခဲ့လို့လညျး ဘာမှ ဆိုးဆိုးရှားရှားဖွစျမယျလို့ ကွိုတငျတှေးမထားခဲ့မိပါဘူး။

အဲဒီနှစျက Lauren ဟာ ထုံးစံအတိုငျး လစဉျပွဿနာကို tampon နဲ့ ဖွရှေငျးခဲ့အပွီး မမြှောျလငျ့ဘဲနဲ့ အဖြားဝငျခဲ့ပါတယျ။ ဖြားပွီး ကိုယျလကျတှမေအီမသာဖွစျလာတဲ့အတှကျ ရိုးရိုးတုတျကှေးဝငျတယျဘဲ ထငျပွီး နီးစပျရာဆေးခနျးမှာ တုတျကှေးနဲ့ပတျသကျတဲ့ဆေးကို အလှယျတကူ ဝယျသောကျခဲ့ပမေယျ့ နောကျတစျနေ့မှာ ပိုဆိုးရှားလာတဲ့အတှကျ ဆေးရုံခကြျခငြျးတငျလိုကျခဲ့ရတဲ့အထိ ဖွစျသှားခဲ့ပါတယျ။

ဆရာဝနျတှကေတော့ Lauren ဟာ TSS (Toxic Shock Syndorme) လို့ခေါျတဲ့ အဆိပျသငျ့ဝဒေနာကို ခံစားနရေတာဖွစျပွီး TSS ဟာ မြားသောအားဖွငျ့ အမြိုးသမီးတှမှောဆို tampon ကွောငျ့ဖွစျတတျကွတယျလို့ ဆေးပညာတှမှော ဖောျပွထားခဲ့တာပါ။ Tampon ကို သတျမှတျခြိနျထကျ အရမျးကိုအခြိနျအကွာကွီး အသစျမလဲဘဲ ဒီအတိုငျး ထားတာမြိုးတို့၊ tampon အသုံးပွုစဉျ သနျ့သနျ့ရှငျးရှငျးမဟုတျတဲ့အတှကျ ပိုးဝငျပွီး အဲဒီဘတျတီးရီးယားတှကေနတေစျဆငျ့ TSS ဖွစျသှားတတျပါတယျ။

TSS ရဲ့ လက်ခဏာတှကေတော့ ဖြားခွငျး၊ အသားမှာ အနီကှကျတှထေခွငျး၊ အရခှေံတှကှောခွငျး၊ သှေးဖိအားနညျးခွငျးတို့ဖွစျတတျပွီး တစျနှစျမှာ အယောကျ ၁ သိနျးမှာမှ ၃ ယောကျသာ ကမ်ဘာမှာ ဖွစျပှားတတျတာပါ။ သို့ပမေယျ့လညျး ဖွစျပှားတဲ့ ဘတျတီးရီးယား အမြိုးအစားအလိုကျ staphylococcal ဆိုရငျတော့ သဆေုံးနိုငျခြဟော ၅၀% အထိ ရှိနပွေီး staphylococcal ဆိုရငျတော့ ၅% သာ ရှိပါတယျ။ TSS ရဲ့လက်ခဏာတှလေို့ စိတျထဲမှာ ထငျမိတာနဲ့ နီးစပျရာဆေးခနျးမဟုတျဘဲ တကယျသိကြှမျးတဲ့ သားဖှားမီးယကျဆိုငျရာ ဆရာဝနျကွီးတှနေဲ့ အမွနျဆုံးသှားရောကျတိုုငျပငျဆှေးနှေးသငျ့ပွီး ကုသမှုကို ခကြျခငြျးခံယူဖို့သိပျကိုအရေးကွီးပါတယျ။

အပေါျမှာ ဖောျပွထားတဲ့အတိုငျး tampon အသုံးပွုတဲ့ အမြိုးသမီးငယျတှမှော အဖွစျမြားပမေယျ့လို့ အသကျအရှယျမရှေး၊ ကြား မ မရှေးမှာလညျး အခနျ့မသငျ့ရငျ ရှားရှားပါးပါးဖွစျပှားတတျတဲ့ အမြိုးအစားတစျခုပါ။ TSS ကို ဖွစျပှားစတေဲ့ အွခခေံဘတျတီးရီးယားတှဟော ကြှနျတောျတို့လိုပုံမှနျလူတှရေဲ့ နှာခေါငျးနဲ့အာခေါငျဆကျနတေဲ့နရောတို့၊ ပါးစပျထဲနဲ့ အရပွေားတှမှော ရှိနတေတျပွီး သာမနျအခြိနျမြိုးတှမှောတော့ လူကိုဒုက်ခမပေးတတျပါဘူး။ ဒါပမေဲ့လညျး ကိုယျခန်ဓာအတှငျးပိုငျးကို ရောကျသှားတာ နကျသထကျနကျလာတဲ့အခြိနျမှာတော့ ခန်ဓာကိုယျအတှကျ အဆိပျအတောကျဖွစျစတေဲ့့ ဓာတျတစျမြိုးကို ထုတျလှှငျ့လိုကျတာကွောငျ့ TSS ဖွစျလာတတျတာပါ။

TSS ဟာ တစျခါဖွစျပွီးရငျ အရှငျးပြောကျတဲ့ရောဂါမြိုးမဟုတျပါဘူး။ Lauren တစျယောကျကတော့ အသကျဘေးကနေ သီသီလေးလှတျသှားခဲ့ပမေယျ့လို့ သူမရဲ့ခန်ဓာကိုယျအောကျပိုျငျးကတော့ ပိုးဝငျသှားပွီး တစျရှူးတှသေသှေားတဲ့အတှကျကွောငျ့ အသကျအန်တရာယျအရေးကို ရှေးရှုကာ ၂၀၁၈ ခုနှစျလောကျတုနျးက ဖွတျတောကျပစျခဲ့ရပါတယျ။ ဒါပမေဲ့လညျး Lauren ဟာ လဲကရြငျပွနျထ အရှုံးမပေးဘူးဆိုတဲ့ စိတျဓာတျကွောငျ့ အရငျတုနျးက Lauren Wasser ထကျတောငျ ပိုပွီး ကွံ့ခိုငျတဲ့အမြိုးသမီးတစျယောကျ ဖွစျလို့နခေဲ့ပါပွီ။

အခုအခြိနျမှာတော့ သူမဟာ ကမ်ဘာပေါျမှာရှိတဲ့ အမြိုးသမီးထုကွီးကို TSS ကွောငျး သတိပေးတဲ့ အဖှဲ့အစညျးတှနေဲ့ tampon ကို စနစျတကအြသုံးပွုဖို့ နညျးပေးလမျးပွအဖှဲ့တှမှော တကျတကျကွှကွှပါဝငျလှုပျရှားနပွေီး ယခုနှစျ ၂၀၁၉ နိုဝငျဘာလမှာ ကငြျးပမယျ့ နယူးယောကျမာရသှနျမှာလညျး ဝငျရောကျယှဉျပွိုငျဦးမယျလို့ သိရပါတယျ။ သူမရဲ့ Instagram မှာဆိုရငျလညျး နေ့စဉျလှုပျရှားမှုတှေ၊ လေ့ကငြ့ျခနျးတှနေဲ့ အလှဓာတျပုံတှကေို စိတျဓာတျမွှငျ့တငျရေးစာလေးတှနေဲ့ကတှ မြှဝလေေ့ရှိနပေါတယျ။

ဒါဟာ ုtampon ကို အသုံးမပွုဖို့အတှကျ တိုကျတှနျးတာမဟုတျပါဘူး။ မိနျးကလေးတိုငျးအတှကျ tampon ဟာ အသုံးပွုဖို့ သငျ့လြောျတာကွောငျ့ စုတျအားကောငျးပွီး စိတျခရြတဲ့ tampon အမြိုးအစားကိုသာ ရှေးခယြျပွီး သတျမှတျအခြိနျထကျ ပိုကွာကွာထားခွငျးတို့ကို ရှောငျကဉြျကာ မကွာခဏလဲလှယျပေးသငျ့တယျဆိုတာလေးပဲ သတိထားလုပျပေးရငျ ရပါပွီနောျ။

Ref : Lifestyle

 

 

 

 

Comment here